## Hoofdstuk 9. Tekstbeheer

## 1. Tekst bewerken

Tekst wordt beheerd met het gereedschap Tekst. Dit gereedschap maakt een nieuwe laag die de tekst bevat, bovenop de huidige laag in het dialoogvenster Lagen, met de grootte van het tekstvak. De naam ervan is het begin van de tekst.

Afbeelding 9.1. Voorbeeld van een tekst-item

Voorbeeld van een tekst-item, dat de grens van de tekstlaag weergeeft. (Lettertype: Utopia Bold)

Het dialoogvenster Lagen met de tekstlaag bovenop de laag die de actieve was.

Tekst mag ook direct op het canvas worden bewerkt. Een vak met het gereedschap Tekst, dat wordt weergegeven bovenop het canvas, boven het tekstvak, dat u in staat stelt snel enige attributen van de tekst te veranderen.

| Opmerking
De instellingen die u in dit dialoogvenster op canvas wijzigt, zijn alleen van toepassing op de delen van de tekst die zijn geselecteerd of op nieuwe tekst die u typt na de huidige cursorpositie.

Wanneer u op het canvas klikt met Tekst als actief gereedschap krijgt u daar een nieuw tekstvak met een half-doorzichtig blok met de tekst-opties erboven.

De gereedschapsopties van Tekst staan beschreven in Paragraaf 5.3, “Tekst”.

### 1.1. Tekstvak

U kunt direct beginnen met het intypen van tekst. Het tekstvak zal langzaam groter worden. Druk op Enter om een nieuwe regel toe te voegen.

U kunt ook het tekstvak vergroten door te klikken-en-slepen, zoals u met selecties doet. De grootte van het vak verschijnt dan in de statusbalk aan de onderzijde van de afbeelding:

Om de tekst te bewerken moet u eerst het te bewerken deel in het tekstvak selecteren met de muis en/of Shift+pijltjes toetsen en dan de opties gebruiken van de Paragraaf 1.3, “Tekst tekstvak”.

In plaats van op het canvas kunt u ook tekst schrijven in een apart tekstbewerker dialoogvenster, zoals beschreven in Paragraaf 5.3.3, “Tekstbewerker”.

U kunt de tekst verplaatsen over de afbeelding met het gereedschap Verplaatsen. Daarbij moet u om te beginnen op een letter klikken, niet op de achtergrond.

U kunt de tekst later nog bewerken, zolang de tekstlaag nog bestaat en hij niet met een ander gereedschap is bewerkt: Selecteer het gereedschap Tekst, maak de laag actief in het dialoogvenster Lagen en klik op de tekst in het afbeeldingsvenster.

#### 1.1.1. Entering Unicode Characters

It can be useful to enter characters that are not easily available on your keyboard. How you enter these Unicode characters depends on your Operating System.

Linux

  You can enter Unicode characters with the keyboard shortcut Ctrl+Shift+U followed by the hexadecimal number of the desired character and then pressing Enter.

macOS

  Use the Character Viewer, shortcut Ctrl+Cmd+Space to find and insert symbols, or enable the Unicode Hex Input keyboard in Keyboard settings. With the Unicode Hex Input active, hold the Option key and type the character's hexadecimal code to insert it.

Vensters

  If you know the number of the character, you can enter that character by pressing and holding the left Alt followed by the number using the numbers on the keypad, and then releasing the Alt key. This only works for a limited set of characters.

  Alternatively you can select a character or emoji by opening a dialog using the shortcut Windows-key+.. By default emojis are shown, but you can change that to symbols using the tabs at the top, and then further select a category with the tabs at the bottom.

  The third option is by opening the Character Map application that is part of Windows and select the desired character from there.

Of course this feature is more useful for entering special (even exotic) characters, provided that the required glyphs for these characters are supplied by the selected font only few fonts support Klingon. ;-)

Unicode 0x47 (“G”), 0x2665, 0x0271, 0x03C0

### 1.2. Tekstlaag bewerken

U kunt elke bewerking die u op andere lagen uit kunt voeren ook op een tekstlaag uitvoeren, maar dat betekent vaak het opgeven van de mogelijkheid om de tekst te bewerken zonder de resultaten van uw werk te verliezen.

Het zou, om enkele eigenaardigheden van het afhandelen van tekst te begrijpen, u kunnen helpen om u te realiseren dat een tekstlaag meer informatie bevat dan alleen de gegevens van de beeldpunten die u ziet: het bevat ook een weergave van de tekst in de indeling voor een tekstbewerker. U kunt dat zien in het venster Tekstbewerker dat naar voren komt als u het gereedschap Tekst gebruikt. Elke keer als u de tekst wijzigt, wordt de tekstlaag opnieuw getekend om uw wijzigingen weer te geven.

Veronderstel nu dat u een tekstlaag maakt en dan daar op de een of andere manier op werkt zonder dat daarvoor het gereedschap Tekst wordt gebruikt: het draaien bijvoorbeeld. Veronderstel dat u dan terugkeert en probeert het te bewerken met het gereedschap Tekst. Zodra u de tekst bewerkt, zal het gereedschap Tekst de laag opnieuw tekenen, en de resultaten van uw tussenliggende bewerkingen daarbij uitvegen.

Omdat dit gevaar niet zo duidelijk is, probeert het gereedschap Tekst u daarvoor te beschermen. Als u werkt op een tekstlaag en later de tekst probeert te bewerken, zal een bericht tevoorschijn komen, dat u waarschuwt dat uw wijzigingen ongedaan zullen worden gemaakt, en u drie opties geven:

- de tekst toch wijzigen;

- annuleren;

- een nieuwe laag met dezelfde tekst aanmaken en de huidige ongewijzigd laten.

Afbeelding 9.2. Waarschuwing tekstbewerken bevestigen

### 1.3. Tekst tekstvak

Afbeelding 9.3. Tekst tekstvak

U krijgt dit vak, dat bovenop het canvas ligt, zodra u op het canvas klikt met het gereedschap Tekst. Het stelt u in staat tekst direct op het canvas te bewerken.

Naast de gebruikelijke eigenschappen als lettertype, stijl en afmeting kunt u ook de hoogte van de basislijn en de spatiëring en de kleur van de letters aanpassen, van de hele tekst of een selectie.

- Lettertype van geselecteerde tekst: zodra u gaat typen in het vak van het lettertype krijgt u een uitklaplijst met namen die u daarmee nog kan kiezen.

- Afmeting van de geselecteerde tekst aanpassen: U kunt de eenheid kiezen en de waarde intypen of kiezen.

- Vet, Cursief, Onderstreept, Doorhalen, Stijl wissen : spreken voor zich.

- Basislijn van geselecteerde tekst wijzigen: "In Europese typografie en schrijfkunst, is de basislijn de lijn waarop de meeste letters "rusten" en waaronder staarten zich uitstrekken" (Wikipedia). In HTML zijn er verscheidene soorten basislijnen (alfabetisch, ideografisch, onderzijde…). Denk er hier aan dat de basislijn de "onderkant" is en de plaats voor staarten bepaalt. De standaard basislijn "0" geeft ruimte voor staarten. U kunt het gebruiken om alleen de ruimte tussen twee regels te vergroten, terwijl “Regelafstand aanpassen” in de gereedschapsopties de afstand tussen alle regels vergroot.

  Afbeelding 9.4. Standaard basislijn

  Standaard basislijn aangegeven met een rode lijn.

- Kerning van geselecteerde tekst wijzigen: "In typografie is kerning… het proces van het aanpassen van de afstand tussen tekens in een proportioneel lettertype." (Wikipedia). U zult deze instelling waarschijnlijk gebruiken om de afstand tussen letters van een geselecteerd deel van de tekst aan te passen.

  Laten we kijken naar een geselecteerde tekst (zoomx800 om beeldpunten te zien):

  Afbeelding 9.5. Voorbeeld van geselecteerde tekst

  We kunnen zien dat het lettertype Sans een proportioneel lettertype is: breedten van letters zijn verschillend en de glyphe “T” staat over de “e”. Breedten van letters zijn gemarkeerd met dunne verticale lijnen en de linker rand van de breedte van de letter bedekt de voorafgaande letter met een beeldpunt. Nu stellen we “Kerning van geselecteerde tekst wijzigen” in op 2 beeldpunten:

  Afbeelding 9.6. Voorbeeld van tekstspatiëring

  Blanco spaties, 2 beeldpunten breed, worden toegevoegd tussen alle geselecteerde tekens en de breedten van de letters worden behouden. Als geen tekst is geselecteerd, wordt een blanco spatie toegevoegd op de plaats van de muisaanwijzer tussen twee tekens.

  Vergelijken we dit met de optie Letterafstand aanpassen in de gereedschapsopties van het gereedschap Tekst:

  Afbeelding 9.7. Voorbeeld van tekstafstand

  De optie is van toepassing op de gehele tekst, niet alleen op de geselecteerde tekst. Blanco spaties worden toegevoegd binnen de breedten van letters en breedten van letters worden niet gerespecteerd.

- U kunt ook Alt+pijltjes toets gebruiken om de basislijn of de spatiëring te veranderen.

- Kleur van de geselecteerde tekst aanpassen: deze knop opent een kleurkiezer dialoogscherm voor de geselecteerde tekst.

- Stijl van de geselecteerde tekst wissen: met deze knop verwijdert u alle nieuwe instellingen die u op de geselecteerde tekst hebt toegepast. (Niet de eigenschappen die op een groter gebied zijn ingesteld.)

### 1.4. Contextmenu van tekst

Het contextmenu kan worden opgeroepen door met rechts te klikken op tekst. Het is iets anders dan dat van het dialoogvenster Tekstbewerker.

Het contextmenu biedt de volgende opties:

- Knippen, Kopiëren, Plakken, Verwijderen: deze opdrachten werken met geselecteerde tekst. Behalve voor Plakken zijn zij uitgeschakeld, zolang er geen tekst is geselecteerd. Plakken is ingeschakeld als het klembord tekst bevat.

- Tekstbestand openen…: deze opdracht opent een dialoogvenster, waar u een tekstbestand kunt selecteren. De inhoud van dat bestand zal worden geopend in de huidige tekstlaag.

- Wissen: Deze optie verwijdert alle tekst, geselecteerd of niet.

- Tekst naar pad: deze opdracht maakt een pad uit de omtrekken van de huidige tekst. Het resultaat spreekt niet voor zich. U moet het dialoogvenster Paden openen en het pad zichtbaar maken. Selecteer dan het gereedschap Pad en klik op de tekst. Elke letter wordt nu omgeven door een component Pad. Dus u kunt de vorm van de letters aanpassen door de controlepunten van het pad te verplaatsen.

  Deze bewerking is ook te vinden in het menu Lagen → Tekst naar pad.

  Afbeelding 9.8. Toepassing van Tekst naar pad

  Niets te zien.

  Afbeelding 9.9. Pad zichtbaar maken

  Pad zichtbaar gemaakt op de tab Pad. Pad verschijnt als een rode grens rondom de tekst.

  Afbeelding 9.10. Pad gereedschap actief

  Pad gereedschap actief, klik op het pad.

- Tekst langs pad:

  Deze optie is alleen ingeschakeld als er een pad bestaat. Wanneer uw tekst is gemaakt, maak of importeer dan een pad en maak dat actief. Als u uw pad maakt voor de tekst, wordt het pad onzichtbaar en u moet het zichtbaar maken in het dialoogvenster Paden.

  De opdracht Tekst langs pad is ook beschikbaar in het menu Laag in het hoofdmenu.

  De opdrachten Tekstinformatie weggooien, Tekst naar pad en Tekst langs pad worden alleen in het menu Laag weergegeven als er een tekstlaag aanwezig is.

  Selecteer de optie Tekst langs pad. De tekst wordt langs het pad gevormd. Letters worden weergegeven met hun omtrek. Elk van hen is een component van het nieuwe pad dat verschijnt in het dialoogvenster Paden.

  | Opmerking
  U kunt de richting, waarin de tekst is doorgelopen langs het pad, wijzigen met Belijning omkeren bij het bewerken van het pad met het gereedschap Pad. Op dezelfde manier kunt u wijzigen bij welk anker het belijnen begint.

  Afbeelding 9.11. Voorbeeld “Tekst langs pad”

  Door een tekstobject te converteren naar een selectie of een pad, kunt u het vullen, de contouren omlijnen, transformeren of in het algemeen het hele scala aan GIMP-gereedschappen toepassen om interessante effecten te krijgen.

- Van links naar rechts, Van rechts naar links, Verticaal, rechts naar links (gemengde oriëntatie), Verticaal, rechts naar links (staand), Verticaal, links naar rechts (gemengde oriëntatie), Verticaal, links naar rechts (staand): Deze opdrachten laten u de schrijfrichting van de tekst aanpassen.

6. Layer Effects |  | 2. Tekst

Report a bug in GIMP Rapporteer een fout in de documentatie